INWENTARYZACJA PRZYRODNICZA

Inwentaryzacja przyrodnicza – kompleksowe badania terenowe fauny, flory i siedlisk

Ekspertyzy przyrodnicze na potrzeby inwestycji i procedur środowiskowych

Inwestycje mogące ingerować w środowisko przyrodnicze warto poprzedzić odpowiednim rozpoznaniem terenu. Dotyczy to zarówno dużych przedsięwzięć infrastrukturalnych, jak i inwestycji mieszkaniowych, przemysłowych czy usługowych.

Badania mogą być potrzebne również przy pracach dotyczących istniejących obiektów. Przykładem jest termomodernizacja, przebudowa lub rozbiórka budynku.

Inwentaryzacja przyrodnicza polega na rozpoznaniu aktualnego stanu przyrodniczego określonego obszaru. Obejmuje identyfikację występujących siedlisk, roślin, grzybów i zwierząt.

Zakres badań dobiera się indywidualnie. Uwzględniamy charakter terenu, rodzaj inwestycji, możliwe oddziaływania oraz wymagania konkretnej procedury.

Nie każda inwentaryzacja przyrodnicza wygląda tak samo. W jednym przypadku wystarczy ukierunkowane rozpoznanie kilku grup organizmów. W innym potrzebne będą badania prowadzone w kilku okresach sezonu.

Dlatego przed rozpoczęciem prac analizujemy nie tylko lokalizację. Bierzemy również pod uwagę zakres inwestycji, sposób użytkowania terenu, harmonogram oraz możliwe oddziaływania.

Po co wykonuje się inwentaryzację przyrodniczą?

Podstawowym celem inwentaryzacji jest uzyskanie aktualnych informacji o przyrodzie występującej na analizowanym terenie. Zakres rozpoznania powinien odpowiadać celowi opracowania.

Istotne jest nie tylko stwierdzenie obecności konkretnego gatunku. Ważna jest także jego lokalizacja oraz sposób wykorzystywania terenu.

Znaczenie może mieć również rodzaj siedliska i jego relacja z planowaną inwestycją. Dzięki temu wyniki badań można odnieść do rzeczywistego zakresu przedsięwzięcia.

Dlatego inwentaryzacja przyrodnicza powinna łączyć opis wyników z dokumentacją kartograficzną. W razie potrzeby dane mogą być również przygotowane w formie przestrzennej.

Inwentaryzacja przyrodnicza a procedura środowiskowa

Dane z inwentaryzacji mogą być wykorzystane jako materiał do przygotowania dokumentacji środowiskowej. Dotyczy to w szczególności przedsięwzięć, dla których analizuje się możliwe oddziaływanie na środowisko.

W praktyce nie wystarczy informacja, że na działce występują ptaki. Znacznie bardziej użyteczna jest odpowiedź na kilka dodatkowych pytań.

Jakie gatunki stwierdzono? Gdzie występują? W jakim okresie korzystają z terenu? Jakie siedliska wykorzystują? Czy inwestycja może na nie oddziaływać?

Tak przygotowane informacje mogą być następnie wykorzystane przez inwestora, projektantów oraz autorów dokumentacji środowiskowej.

Mogą również stanowić materiał pomocniczy w toku postępowania administracyjnego. Zakres danych powinien jednak zawsze odpowiadać konkretnej inwestycji i celowi opracowania.

Inwentaryzacja przyrodnicza do RDOŚ

Inwentaryzacja przyrodnicza do RDOŚ powinna być dostosowana do charakteru prowadzonego postępowania oraz zakresu informacji potrzebnych do oceny uwarunkowań przyrodniczych.

Nie istnieje jeden uniwersalny zakres badań odpowiedni dla każdej sprawy. Inaczej może wyglądać opracowanie dotyczące farmy fotowoltaicznej, inaczej inwestycji drogowej, a jeszcze inaczej termomodernizacji budynku.

Dlatego zakres inwentaryzacji warto ustalić przed rozpoczęciem badań. Pozwala to ograniczyć ryzyko późniejszego uzupełniania dokumentacji.

Inwentaryzacja przyrodnicza do Raportu OOŚ

Inwentaryzacja przyrodnicza do Raportu OOŚ może dostarczać danych potrzebnych do charakterystyki środowiska oraz oceny potencjalnych oddziaływań przedsięwzięcia.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2a ustawy OOŚ raport zawiera wyniki inwentaryzacji przyrodniczej w formie opisowej i kartograficznej, jeżeli została przeprowadzona, wraz z opisem metodyki. Wyniki te stanowią załącznik do raportu.

Oznacza to, że nie należy utożsamiać obowiązku sporządzenia Raportu OOŚ z automatycznym obowiązkiem wykonania pełnej, całorocznej inwentaryzacji dla każdego przedsięwzięcia.

Zakres badań powinien wynikać z konkretnego przypadku. Znaczenie mają między innymi charakter inwestycji, lokalizacja, przewidywane oddziaływania oraz informacje potrzebne do oceny środowiskowej.

Podstawa prawna inwentaryzacji przyrodniczej

Inwentaryzacje przyrodnicze wykonuje się z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony środowiska i przyrody.

Podstawowe znaczenie ma ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Określa ona zasady ochrony przyrody oraz poszczególne formy ochrony.

Istotne znaczenie ma również ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

W zależności od zakresu opracowania uwzględniane są także przepisy dotyczące ochrony gatunkowej oraz konkretnej formy ochrony przyrody.

Zakres podstawy prawnej dobieramy do konkretnego opracowania. Nie każda inwestycja wymaga odniesienia do wszystkich regulacji.

Czy inwentaryzacja przyrodnicza jest zawsze obowiązkowa?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich inwestycji.

Potrzeba wykonania określonego zakresu rozpoznania przyrodniczego może zależeć od rodzaju przedsięwzięcia, jego lokalizacji oraz przewidywanego oddziaływania.

Znaczenie mogą mieć również wymagania związane z konkretnym postępowaniem administracyjnym.

Dlatego przed rozpoczęciem badań warto wykonać wstępną analizę przyrodniczą. Pozwala ona określić, jaki zakres prac będzie rzeczywiście potrzebny.

Sezonowość badań – dlaczego jedna wizyta terenowa często nie wystarcza?

Jednym z najważniejszych elementów prawidłowej inwentaryzacji jest uwzględnienie biologii badanych organizmów.

Przyroda zmienia się w ciągu roku. Ten sam teren może wyglądać zupełnie inaczej w marcu, maju, lipcu czy październiku.

W różnych okresach inne gatunki są aktywne. Niektóre migrują, inne rozmnażają się, kwitną, żerują lub wykorzystują teren jako schronienie.

Dlatego termin badań powinien wynikać z celu obserwacji.

Dlaczego badania sezonowe są tak ważne?

Wyobraźmy sobie działkę, na której w listopadzie nie stwierdzono aktywnych płazów ani śpiewających ptaków.

Nie oznacza to automatycznie, że teren nie ma znaczenia przyrodniczego.

Dlatego brak obserwacji podczas jednej kontroli nie zawsze oznacza brak danego gatunku.

Właściwie zaplanowana inwentaryzacja przyrodnicza powinna uwzględniać możliwość wykrycia organizmów w określonym okresie.

W przypadku bardziej złożonych inwestycji może to oznaczać konieczność wykonania kilku kontroli terenowych.

Jak planujemy zakres badań?

Każde opracowanie powinno rozpocząć się od analizy konkretnej inwestycji.

Uwzględniamy przede wszystkim:

Dopiero na tej podstawie można określić, jakie grupy organizmów należy objąć badaniami.

Można również ustalić liczbę kontroli oraz najlepsze terminy ich wykonania.

Takie podejście ogranicza ryzyko niedoszacowania zakresu badań. Jednocześnie pozwala uniknąć prac, które nie są potrzebne dla konkretnego przedsięwzięcia.

Zakres badań specjalistycznych

Zakres inwentaryzacji przyrodniczej dobieramy do charakteru terenu, rodzaju inwestycji oraz celu opracowania. W zależności od potrzeb badania mogą obejmować florę, siedliska oraz wybrane grupy zwierząt.

Profesjonalna inwentaryzacja to nie tylko wizja terenowa

Dobrze zaplanowana inwentaryzacja przyrodnicza łączy kilka elementów:

Takie podejście pozwala przygotować materiał przydatny nie tylko dla przyrodnika.

Z wyników mogą korzystać również inwestorzy, projektanci oraz autorzy dokumentacji środowiskowej.

Właściwie przygotowane dane przestrzenne ułatwiają natomiast zestawienie wyników badań z projektem inwestycji.

Inwentaryzacja przyrodnicza GIS – mapy i dane przestrzenne

Inwentaryzacja przyrodnicza GIS może obejmować nie tylko raport PDF, ale także dane przestrzenne. Pozwalają one dokładnie wskazać lokalizację i zasięg stwierdzonych gatunków, siedlisk oraz innych elementów przyrodniczych.

W zależności od zakresu badań dane GIS mogą przedstawiać m.in. stanowiska gatunków, płaty siedlisk, miejsca rozrodu, potencjalne schronienia, cenne drzewa, zbiorniki wodne, trasy migracji oraz granice obszaru badań.

Dane można następnie zestawić z działkami, projektem zagospodarowania terenu i innymi warstwami przestrzennymi. Dzięki temu GIS ułatwia analizę wyników inwentaryzacji przyrodniczej i ich dalsze wykorzystanie.

Inwentaryzacja przyrodnicza SHP i GPKG

W przypadku dokumentów objętych zakresem rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 17 marca 2022 r.część kartograficzna wyników inwentaryzacji przyrodniczej jest zapisywana również w wektorowych formatach SHP lub GPKG wykorzystywanych w systemach informacji przestrzennej.

SHP (Shapefile) i GPKG (GeoPackage) umożliwiają zapis oraz dalszą analizę danych przestrzennych. Mogą zawierać m.in. lokalizacje gatunków, siedlisk, obserwacji, zbiorników wodnych, zadrzewień czy innych elementów istotnych dla oceny przyrodniczej.

Tak przygotowane dane mogą być analizowane w systemach GIS oraz zestawiane z innymi danymi przestrzennymi dotyczącymi inwestycji.

Dlaczego dane GIS są przydatne?

Dane przestrzenne pozwalają zestawić wyniki inwentaryzacji z innymi informacjami.

Dzięki temu łatwiej określić relację pomiędzy stwierdzonymi elementami przyrodniczymi a planowanym przedsięwzięciem.

Jednocześnie mapa lub warstwa GIS nie zastępuje aktu prawnego ustanawiającego daną formę ochrony. W przypadku kwestii formalnych należy zawsze odwołać się do właściwych przepisów i dokumentów źródłowych.

Aktualność danych przyrodniczych

Jednym z problemów przy przygotowywaniu dokumentacji inwestycyjnej może być wykorzystanie nieaktualnych danych.

Starsze opracowania mogą być jednak bardzo wartościowym materiałem źródłowym.

Dlatego warto je przeanalizować przed rozpoczęciem nowych badań. Następnie można ocenić, które informacje nadal są aktualne, a które wymagają weryfikacji terenowej.

Inwentaryzacja przyrodnicza a monitoring przyrodniczy

Pojęcia inwentaryzacja i monitoring nie są synonimami.

Inwentaryzacja służy najczęściej rozpoznaniu określonych elementów przyrodniczych na konkretnym obszarze i w określonym okresie.

Monitoring polega natomiast na systematycznej obserwacji zmian w czasie, prowadzonej według określonej metodyki.

W ramach konkretnej inwestycji mogą być również prowadzone powtarzalne kontrole. Ich zakres powinien jednak wynikać z celu opracowania i charakteru przedsięwzięcia.

Jak wygląda realizacja inwentaryzacji przyrodniczej?

Zaplanuj badania przyrodnicze przed rozpoczęciem inwestycji

Najlepszym momentem na rozpoczęcie analizy przyrodniczej jest etap, na którym wyniki badań mogą jeszcze zostać uwzględnione w projekcie.

Wczesne rozpoznanie pozwala:

Case study – inwentaryzacja przyrodnicza dla inwestycji mieszkaniowej

Sytuacja

Przykładem zastosowania inwentaryzacji może być planowana budowa osiedla mieszkaniowego wraz z drogami, parkingami i infrastrukturą techniczną.

Teren może obejmować grunty otwarte, zadrzewienia oraz niewielkie elementy wodne.

Problem

Inwestor potrzebuje określić, czy na terenie występują uwarunkowania przyrodnicze, które należy uwzględnić podczas dalszego projektowania.

Jednorazowa wizja terenowa może nie wystarczyć do rozpoznania wszystkich potencjalnych wartości przyrodniczych.

Przykładowy zakres prac

W zależności od lokalizacji można zaplanować:

• analizę dostępnych danych,
• analizę form ochrony przyrody,
• kontrole terenowe w różnych okresach,
• rozpoznanie siedlisk,
• obserwacje ptaków,
• kontrolę potencjalnych miejsc rozrodu płazów,
• ocenę zadrzewień,
• dokumentację fotograficzną,
• przygotowanie map,
• opracowanie danych GIS.

Efekt

Wyniki mogą wskazać elementy wymagające uwzględnienia w projekcie.

Dzięki temu inwestor może wcześniej przeanalizować możliwe ograniczenia. Może również zaplanować dalsze badania i działania minimalizujące oddziaływanie.

Case study – rozbudowa zakładu przemysłowego

Sytuacja

Drugim przykładem może być rozbudowa istniejącego zakładu o hale produkcyjne, infrastrukturę techniczną oraz dodatkowy układ komunikacyjny.

Sam teren zakładu może być silnie przekształcony. Jednak jego obrzeża mogą nadal stanowić siedlisko dla roślin i zwierząt.

Problem

Założenie, że teren przemysłowy nie ma znaczenia przyrodniczego, może prowadzić do pominięcia istotnych elementów.

Dotyczy to między innymi zadrzewień, terenów niezagospodarowanych oraz budynków wykorzystywanych przez ptaki lub nietoperze.

Przykładowy zakres prac

Zakres może obejmować:

• analizę danych przyrodniczych,
• kontrolę istniejącej roślinności,
• ocenę zadrzewień,
• obserwacje ptaków,
• kontrolę potencjalnych miejsc rozrodu,
• ocenę potencjalnych schronień,
• analizę relacji między wynikami badań a planowaną rozbudową.

Wyniki można przedstawić na mapach i w danych GIS.

Efekt

Opracowanie może pomóc dostosować zakres dalszych prac środowiskowych do rzeczywistego stanu terenu.

Może również wskazać elementy, które powinny zostać uwzględnione w dalszym projektowaniu.

Case study – termomodernizacja budynku

Termomodernizacja jest przykładem inwestycji, w której sama ocena techniczna budynku może być niewystarczająca.

Szczeliny w elewacji, przestrzenie pod pokryciem dachowym czy stropodachy mogą być wykorzystywane przez ptaki i nietoperze.

Możliwy zakres badań

W zależności od obiektu można wykonać:

• kontrolę elewacji,
• kontrolę dachu i stropodachu,
• ocenę potencjalnych miejsc schronienia,
• obserwacje aktywności zwierząt,
• dokumentację fotograficzną,
• identyfikację potencjalnych miejsc rozrodu,
• rekomendacje dotyczące harmonogramu robót.

Dzięki temu uwarunkowania przyrodnicze mogą zostać uwzględnione jeszcze przed rozpoczęciem prac.

Inwentaryzacja przyrodnicza

Green Support przygotowuje zakres badań przyrodniczych dopasowany do rodzaju inwestycji i celu opracowania.

Jeżeli planujesz inwestycję i potrzebujesz inwentaryzacji przyrodniczej warto rozpocząć od analizy lokalizacji i zakresu przedsięwzięcia. Na tej podstawie można określić zakres badań, harmonogram kontroli oraz rodzaj potrzebnej dokumentacji.

Skontaktuj się z Green Support i zapytaj o zakres badań przyrodniczych dla swojej inwestycji.

📞 Telefon: +48 572 908 275 | ✉️ E-mail: biuro@greensupport.com.pl
👉 Wypełnij formularz i otrzymaj darmową analizę kwalifikacji Twojej inwestycji

Powyższe informacje mają charakter ogólny i informacyjny. Nie stanowią indywidualnej opinii prawnej ani oferty handlowej. Zakres obowiązków środowiskowych zależy od rodzaju działalności, instalacji, lokalizacji oraz aktualnego stanu prawnego. Polityka prywatności.

FAQ

• Share on LinkedIn
• Share on Facebook
• Share on X